Monday, October 27, 2014

KAN THIH HNU HIAN ENGTIN NGE KAN AWM? (20.07.2014)

- Fr. John Zosiama SDB

Mihringte hian THLARAU thi thei lo kan nei. Taksa leh thlarau neia Pathian siam kan ni a, kan thih hnuin taksa leh thlarau chu then hranin a awm ang. Taksa chu leiah phumin a awm ang a, thlarau erawh chu rorelna hma-ah a ding ang. Tichuan Isua lo kal leh huna rorelna ni hnunhung ber-ah chuan taksa leh thlarau chu inzawmin a awm leh dawn tih kan ring.

1. THIH hnua RORELNA (“Particular Judgment”): Kan thih hnu hian rorelna hma-ah kan ding nghal ang a, chu chu “Particular Judgment” tih a ni. Bible-ah pawh, “Mihring tan vawi khat thih ruat a ni, chu mi hnuah rorelna a awm ang” (Heb 9:27) tih ziak a ni. Hetah hian kan thlarau chu rorelna hma-ah dingin Van ramah emaw Hremhmunah emaw kal turin kan ring. Van ramah sual dum te tak te pawh a luh theih loh avangin sual tlenfaina (purgatory) awmin kan ring bawk. Mi felte chu Van ramah Pathian bulah hlim takin an awm ang a, mi sualte erawh chu Hremhmunah an awm thung ang. Thenkhat erawh chu sual tlengfaina (purgatory) pal tlangin Van ramah an luh kan ring bawk. (Catechism of the Catholic Church: CCC 1022).

2. RORELNA HNUHNUNG BER (“Last Jugdment”, CCC 1038): “Minung leh mitthi rorelsak turin a lo kal leh ang” tih Apostolte thurina kan puan thin angin Isua chu Khawvel tawp hunah rorel turin a lo kal leh ang. Chu chu Rorelna hnuhnung ber “Last judgment” vuah a ni (‘general judgment’ tih a ni bawk). Chanchin Tha Matthaia ziak bung 25-ah chu chu kan hmu: “Mihring Fapa hi chu, a vântirhkohte zawng zawng nên, a ropuinaa inthuama a lo kal hunah chuan, a ropuina thutphahah a thu ang a; a hmâah chuan hnam tin an inkhâwm ang. Berâm vêngtuin kêl zîng ata a berâmte a hlîr angin anniho chu a hlîr ang a; berâmte chu a ding lamah a dah ang a, kêlte erawh chu a vei lamah a dah ang” (Mt 25:31-33).

He rorelna hnuhnung berah hian taksa thawhlehna awmin thlarau nen an inzawm leh ang a, mi felte chu Pathian ramah lutin chatuanin an nung tawh ang a, mi sualte erawh chu kumkhaw hremna-ah an kal ang: “Tin, chûng chu kumkhaw hremnaah an kal ang a; mi dikte erawh chu chatuan nunnaah an kal ang,” (Mt 25:46).

He Isua lo kal leh huna rorelna hnuhnung berah hian lo thi tawhte thlarau Van ram emaw Hremhmun emaw-a awmte tan rorelna hranpa a awm leh chuang lo a, an thih hnu lawka rorelna awm kha rawn nemnghetin an taksa leh thlarau chu inzawmin a lo awm dawn ta tihna ang a ni.

3. TAKSA THAWHLEHNA chungchang: Ringtu hmasate chuan Taksa thawhlehna awm mai tura an rin avangin lei hnuaiah an inzalh thin a, chung chu Catacomb an ti. Tunah chuan inphum mai bakah inhalral te pawh hmun thenkhatah chuan tih tan a ni tawh. Rorelna ni hnuhnung berah taksa chu tho leh tura kan rinna hi engtiang chiahin nge a awm anga, thlarau nen entin chiah nge an inzawm leh dan tur chiang taka sawi theih a ni lo. Pathian engkimtitheia thiltihtheihna hmangin leia taksa tawih ral tawh leh halral tawh pawh nise thlarau nena inzawma awm leh mai turin kan ring a ni. Chanchin Tha Johana ziakin tihian min hrilh: “chutih hunah chuan thlâna awm zawng zawngin a aw an hria ang a, an chhuak vek ang; thil tha titute chu nunna changin an tho leh ang a, thil sual titute chu thiam loh changin an tho leh ang” (Joh 5:28-29) tiin.

4. VAN RAMA kan awmdan tur: Van ramah chuan kan Pathian kan hmu ang a, hlim takin Amah fakin chatuanin kan nung tawh ang tih kan ring. Johana lehkhathawnin tihian min hrilh: “Duh takte u, tûnah hian Pathian fate kan ni a, engtin nge kan la awm dâwn tih erawh chu a la lang rih lo ve; amah a lo inlâr chuan amah angin kan awm dâwn tih zawng kan hria, amah chu a awm pângngai ang takin kan hmu dâwn si a” (I Joh 3:2; cf. also I Kor 13:12; Thup 22:4). Tin, Van ramah chuan Krista-ah nun thar neiin Amah nen kan nung tawh ang tih kan ring bawk (CCC 1025).
Tunah pawh mithianghlimte inzawmkhawm “Communion of saints” kan rinnain ringtute chu thih tawhte leh la damte pawh kan inzawm tlat a, kan intawngtaisak tawn reng a ni.

Thu puan bu-ah Johanan van mipui tam tak Beram No faka ding a hmuh thu a sawi a (Thup 7:9). Vantirhkoh leh mithianghlimte ho nen Pathian faka chatuana hlim taka kan awm leh kan then takte nena kan intawhkhawm leh hi kan rinna a ni. Chutah chuan tuihal leh riltam a awm tawh lo anga, kan mittui hruk faiin a awm tawh ang (Thup 7:13-17).

6. VAN RAM awmzia (CCC 1024): Van ram chu Pathian nunna tawmpuia chatuana nun kan neihna a ni. Trinity thianghlim leh mithianghlimte nen hmangaihna leh nunna-a kan inzawmna/inpumkhatna hun, hlimna tawp thei lo kan neih hun tur sawina a ni. Chuvangin Van ram chu khawiah nge a awm tih Universe-ah Map hmanga zawn hmuh chi a ni lo. Chuvangin Krista neitu kan nih chuan tuna tang hian van ram nun kan tan thei. Mt. Catherine of Siena chuan, “Vanram panna kawng tluan hi vanram a ni” (all the way to heaven is heaven) a lo ti hial reng a ni.

Mihring finna leh hriatna hian Pathian awm dan leh thih hnua awm dan tur chiang takin a sawifiahina a hre vek thei lo a. Kan tawng leh hrilhfiahna (concept)-te hian Pathian engkimtithei khawi hmunah pawh awm leh he lei piah lam thilte hi chiang takin a sawifiah zo tak tak lo. Chuvangin kan hriat theih chin chu Kohhran zirtirna leh Bible-in a sawi hi a ni ber. He mi piah lam chu mimal ngaihdan leh rinna/zirtirna dang a ni thei. Hei bakah mi thenkhat experience-te pawh a awm thei, mah se chung chu kan ring vek tur tihna a ni kher lo.

1 comment: